Rede uitgesproken door Sven Ploem, Radioloog, ter gelegenheid van de afscheids-receptie, hem aangeboden door de Afdeling Radiologie, Universitair Medisch Centrum Groningen
Dames en Heren,
Het leven van iedere professional speelt zich af tussen twee afscheiden.
Het eerste afscheid aan het slot van de opleiding tot professional.
Het tweede aan het slot van de werkzame periode als professional.

Vandaag gaat het om het tweede afscheid.
En ik verbaas mij.
Ik had geen receptie verwacht.
Een receptie verbind ik toch aan een langdurig dienstverband, bv 15 jaar.

Bovendien: U kent mij slechts ten dele, vooral het productie- en supervisie deel.
Mijn innovatieve kant is door toeval buiten onze afdeling terecht gekomen:
bij het Lever Transplantatie Team: CONDOR- project (CONtinuous DOppler
Registration (of the bloodflow in the Hepatic Artery, after liver transplantation),
de Jong/Ploem, funding by ZonMW.

Wij vinden het belangrijk om zaken af te ronden.
De cirkel te sluiten.

In Leiden neem ik afscheid als assistent.
Ik ben dan geboeid door de beelden die via ons onze ogen ons brein bereiken.
Nu, in Groningen, ben ik vooral geboeid door de omgekeerde beeld-gang:
het brein creëert beelden en stuurt die naar onze ogen.
Via brein-beelden stellen wij ons iets voor dat er in werkelijkheid niet is.

Dat gaan wij nu meteen toepassen: wij verlaten de Kikker.

Wij zien een kaart met in het midden de Noordzee.
Rechts Nederland, Links Engeland.
In Nederland wordt een stad aangegeven, er verschijnt een naam: Groningen.
We zien een vliegtuig vertrekken, het vliegt naar het Westen.
Wij horen de geruststellende brom van de turbo-props.

Er komt steeds meer van Engeland in beeld. Er verschijnt een naam: Liverpool.
Dan, dichterbij komend, een tweede naam: Aintree.
En dan ineens: een grote groep renpaarden met veelkleurige jockey´s, wel 50.
Het is de eerste zaterdag in April, over enkele minuten gaat van start de zwaar- ste
hindernis-race ter wereld: de GRAND NATIONAL.
Ierse paarden zijn ruim vertegenwordigd bij de winnaars; Franse paarden staan
bekend om het feit dat ze de finish niet halen.
Over een afstand van ruim 7 kilometer staan 30 hindernissen.
Die worden in ren-galop genomen.
Aan het improvisatie talent van paard en ruiter worden de hoogste eisen gesteld:
vooral door verstoringen van het ritme door vallende combinaties en loslopende
paarden.
Van de 50 combinaties die wij zojuist hebben gezien, halen er minder dan 15 de finish.
Professionele kernbegrippen: competitie, moed en improvisatie.

Maar zijn wij hier gekomen voor een Steeplechase?
Nee.
Wij zien het beeld verschuiven naar de Start, de hoge Starters-stoel,
het Start-lint dat over enkele minuten omhoog zal gaan.
Het beeld gaat verder.
En dan zien wij waarvoor wij zijn gekomen.
Een graf.
Het graf van een paard.
Het beroemdste Steeplechase paard van Engeland.
Door zijn talent en zijn persoonlijkheid heeft hij het leven van enkele tientallen
mensen diepgaand beinvloed, en vele tienduizenden fantastische momenten be- zorgd.
Hij ligt in het graf, kijkend naar de eerste hindernis.
Vijfmaal heeft hij de Race gelopen. Drie maal gewonnen, eenmaal tweede.
Nooit gevallen.

Red Rum is gered toen hij op weg was naar de slachter.
Zijn voeten waren zo slecht dat een routinematige professionele benadering niet mogelijk was.
Zijn toenmalige eigenaar heeft, ondanks de steeds maar hoger worden stapel
rekeningen en ondanks de negatieve adviezen van trainer, dierenarts en hoefsmit
besloten hem naar een trainer te sturen die aan de kust woonde.
Daar hebben het zoute water en het zand uiteindelijk succes gehad.

En het is hier dat de Analogie begint.
Want: ook de Radiologie kent zijn Red Rum.
Een instrument met fantastische mogelijkheden.
Alleen: dit instrument bevindt zich in de fase dat het nog gered moet worden.
Het is, net als Red Rum destijds, nog op weg naar de slachter.
De Radiologie wordt gekenmerkt door doordringende stralen die 3D-con-
structies plat slaan. Projectie in het platte vlak.
Wij artsen hebben te maken met 3D-anatomie en het is dan ook een natuurlijke
wens van ons om die 3D-anatomie ook 3D af te beelden.
Desnoods via vele scherp afgebeelde vlakken: de Tomografie.
Ziedses des Plantes geeft in 1930 een levensbelangrijke aanzet tot de Mecha- nische Tomograaf.
De Nederlandse Radiologie heeft hierdoor een speciale band met de Tomografie.
Tomografie lijkt afhankelijk van Bewegende Massa.
Niet alleen de Mechanische Tomografie, maar ook de opvolger ervan: de Com-
puter Tomografie is afhankelijk van Bewegende Massa.

En nu komt het: de Bewegende Massa raakt aan zijn grenzen. De krachten opge-
wekt door de beweging worden te groot.

Waarom moet er zo snel worden bewogen ?
Een snelle beweging is daar noodzakelijk waar het onderwerp, de anatomie, beweegt.
Bijvoorbeeld het hart.

Het snelst kun je bewegen als de massa klein is, liefst afwezig: Massaloos.
Het is een amerikaan die een Tomograaf bedenkt zonder bewegende massa:
het IMATRON is geboren.

En nu is het Imatron (EBT) op weg naar de sloper.
Vanaf de geboorte heeft dit nieuwe, Massaloze, principe tegenwerking gehad
van de Bewegende Massa fabrikanten. Zij kunnen de oude
technologie sneller ontwikkelen en veroveren de markt.

De behoefte aan 3D afbeelding van bewegende anatomie neemt toe.
Denk aan de steeds ouder wordende patienten en het toenemende belang van
preciese 3D-localisatie ten behoeve van Interventie.
Alleen al om die reden dient de Roentgen Massaloze Tomografie verder te
worden ontwikkeld.
Maar hoe ?

De Steeplechase Analogie heeft zich tot nu toe beperkt tot het paard.
Wij vergelijken Red Rum met het Imatron.
Maar: bij Red Rum zijn alle vier stadia bekend:
de Beloften, de Versukkeling, de Redding en het Succes.
Bij de EBT zitten wij niet in het verleden maar in het heden.
Thans kunnen slechts twee stadia bekend zijn: de Beloften en de Versukkeling.
De Redding is nog niet gerealiseerd en daarmee het uiteindelijke Succes ook
niet.

Wij moeten de Analogie dus uitbreiden.
Maar hoe ?

Wij hebben gekeken naar het paard; waarom kijken wij niet naar diegene die
het lot van het paard bepaalt ?
Die ook het lot van Red Rum heeft bepaald.

Wij kijken naar de Eigenaar.
Voor het grote publiek is de eigenaar een obscure figuur.
Het grote publiek ziet natuurlijk vooral de jockey; die is ook vrolijk gekleurd.
De eigenaar zit wat grijsjes op de tribune.
Of blijft thuis omdat hij zijn trots en glorie niet kan zien vallen, waarna het hele
veld er overheen davert.

De Eigenaar.
Met in de ene hand de stapel rekeningen en in de andere de stapel adviezen.
Hé, dat herkennen wij.
Wij hebben weliswaar geen renpaarden, maar wel rekeningen en adviezen.
En nou krijgen wij ook meer begrip voor de eigenaar die Red Rum heeft gered.
Er moet een moment zijn geweest waarop hij de rekeningen heeft weggelegd
en de adviezen maar even de adviezen heeft gelaten.
Hij is in zijn auto gestapt en naar stal gereden; om nog eens naar het paard te
kijken.
Red Rum komt net terug van een lichte training.
En weer belast hij het linker voorbeen niet echt.
Maar: wat een Beloften heeft dat paard toch !

Zo staan ook wij bij ons EBT.
Weer is er wat mis.
Maar wat een Beloften.

Op welke manier gaan wij onze Radiologische Red Rum redden ?

Op de enige manier mogelijk: Hands-On.
Ik wil nu niet verder in detail treden en mij concentreren op de Hands-On
methodiek zelf.

Zoals bekend hebben onze handen een speciale band met ons brein.
Weliswaar controleert ons brein onze handen, maar omgekeerd controleren onze
handen ook ons brein. Zelfs is het zo dat de hand het brein fysiek vorm geeft:
Wilson, “The Hand, How its use shapes the Brain “ .
Alleen al de corticale representatie van de hand is enorm en neemt een volumen
in waarvan onze voeten slechts kunnen dromen.
Een van de grootste mensen ooit, Michaelangelo, heeft zijn handen op zeer
diverse manieren ingezet.
Niet alleen schilderend en beeldhouwend, maar ook bij het aanbrengen van
fresco´s.
Het zal maar op je weg liggen om op 50 meter hoogte, het plafond van de
Sixtijnse kapel, in deels naar beneden vallende pleister, vorm en kleur te moeten
aanbrengen !
Michaelangelo heeft gezegt: “ Er bestaat geen Kunst, waarbij niet de Hand
is betrokken “ .

Kan het nog mooier ?
Ja zeker.
Als je Hands-on bezig bent, ontwikkelt, wordt je onverwacht beloond.
Dingen die eerst onmogelijk leken, blijken onverwacht, op een nieuwe manier, toch mogelijk.
Dit heet Serendipiteit.
“ Luck comes to the prepared Mind “.
In Groningen een bekend begrip.

Kortom: laten wij Hands-on de Massaloze Tomografie verder ontwikkelen.

Massaloos.
Steeds weer komt dat woord terug.
Voelt U de Serendipiteit ?
Laten wij dat Massaloze nou eens goed op ons inwerken.

Zou Massaloos ook elders kunnen worden gebruikt ?

Wel degelijk.
Tot nu toe is het gebruikelijk dat Supervisoren hun Massa, hun Lichaam, slepen
naar de plek binnen de ziekenhuizen waar supervisie nodig is.
Laten wij supervisie ook Massaloos maken.
Via Internet.
Gewoon, met een goede Conference Verbinding, bijna van de plank te halen.
Denkt u nou werkelijk dat ik via Internet niet met de assistenten door de rechter
hoofd-bronchus kan wandelen ?
En het verschil in klank kan laten horen tussen een normale bronchus-wand en
een wand waarachter zich tumor bevindt ?

Nu wij toch bezig zijn om applicaties te bedenken voor Massaloze Supervisie:
Als assistenten top-procedures elders mee kunnen beleven via Internet
bezorgt ze dat toch meer ervaring in kortere tijd ?

Als supervisoren “ over-de-schouder ” mee kunnen kijken bij complexe
procedures, draagt dat toch bij aan de veiligheid van zowel patient als dokter ?

Natuurlijk: allemaal zijn wij jaar in jaar uit gesuperviseerd.
En dan wil je weleens rust, ongestoord zelf aan het roer.
Begrijpelijk in ons huidige kader.

Maar dan keren wij gauw terug naar de Steeplechase wereld en naar de
Eigenaar: ook die wil rust.
Maar dat krijgt hij niet.
Want steeds als hij wil dat zijn paard excelleert, krijgt hij te maken met
competitie.
En hij mag nog zo goed zijn, soms zijn anderen beter.
Maar niet altijd.

En zo zal het met de Radiologische Supervisie ook zijn: soms is een ander
beter, maar niet altijd.
En de Patient ?
Als de ander beter is, en die superviseert, is de patient blij.
En als wij beter zijn, is de patient weer blij.
Twee keer blij, hoe is het mogelijk.

Resumerend hebben wij de Radiologische Red Rum gelokaliseerd.
Als vanzelf ontdekten wij opnieuw het belang van de Massaloosheid.
En wat een geluk: we kunnen Massaloosheid ook elders toepassen.
En als wij dat doen worden wij onverwacht beloond: Serendipiteit.

Niet zo slim van mij op u dit allemaal te vertellen, want nu bedenkt u
natuurlijk ook dat meerdere Supervisoren mogelijk zijn.
Zeker als die comfortabel thuis kunnen blijven.
En zo heb ik mijn eigen competitie gecreëerd.

Wat wens ik u toe ?

Hoe verheven is het niet om u de Hand toe te wensen van de Kunstenaar.
Zoals bedoeld door Michaelangelo.
Weet u nog ?
“ Er bestaat geen Kunst, waarbij niet de Hand is betrokken “.

Meer met de werkelijkheid overeenkomend vind ik het om u toe te wensen om
net als de Steeplechase Jockey´s, vaak te struikelen.
Soms te vallen, met naast je het geluid van je vallende paard.
En om je heen het suizen en dreunen van de hoeven van je collegae.

Want dan Dames en Heren, bent u echt Hands-on, competitief en moedig
bezig.
En pas dan zult u inspireren.

U vindt deze rede op Internet, mijn website www.innoguard.com.
Omdat ik ervoor ga.
Zelf kan ik niets met websites, maar een van onze kinderen wel.

Ook vind u daar de website van de GRAND NATIONAL.
En van het boek: “ the Hand: How its use shapes the Brain “

Mag ik na 6 jaar Groningen, op zijn Gronings besluiten ?

“ Het had veel slechter gekund “

Sven Ploem, Radioloog
sven.ploem[at]gmail.com

www.grandnational.org.uk
“ The Hand: How its use shapes the Brain “, by Frank R. Wilson, Pantheon, $30 ISBN 067941249

Categories: Red Rum

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *